In het kader van de strijd tegen de fraude voerde de Programmawet van 29 maart 2012 een systeem van hoofdelijke aansprakelijkheid voor de betaling van lonen in. De regels hieromtrent zijn terug te vinden in een nieuw hoofdstuk VI/1 van de Loonbeschermingswet van 12 april 1965. De wet bleef tot nu toe echter dode letter, aangezien het nog wachten was op de nodige uitvoeringsbesluiten. Deze werden inmiddels gepubliceerd in het Belgisch Staatsblad van 28 augustus 2013 en treden reeds in werking op 1 september 2013. Vanaf die datum kunnen opdrachtgevers of aannemers aansprakelijk gesteld worden wanneer een onderaannemer geen of te lage lonen uitbetaalt. Toepassingsgebied Voorlopig is het systeem van hoofdelijke aansprakelijkheid voor lonen beperkt tot de volgende sectoren:
- Bewaking
- Bouwsector
- Werken in onroerende staat in de sectoren van de elektriciteit, stoffering en houtbewerking en de metaalsecto
- Landbouw
- Schoonmaak
- Tuinbouw
- Bepaalde werken in de voedingsnijverheid en handel in voedingswaren.
De regeling is niet van toepassing op de opdrachtgevers - natuurlijke personen die werken laten verrichten voor louter privédoeleinden. Procedure De hoofdelijke aansprakelijkheid voor lonen geldt niet automatisch. Een opdrachtgever of (onder)aannemer kan slechts aansprakelijk worden gesteld nadat hij hiertoe officieel in kennis is gesteld door de sociale inspectie. Bovendien gaat de hoofdelijke aansprakelijkheid pas in 14 werkdagen na deze schriftelijke kennisgeving door de inspectie. De opdrachtgever of (onder)aannemer kan die tijd bijgevolg gebruiken om alsnog te ontsnappen aan de hoofdelijke aansprakelijkheid. Het kan in dat kader aangewezen zijn om de nodige beëindigingsclausules op te nemen in de contracten met aannemers of onderaannemers. De onderaannemer-werkgever moet de kennisgeving van de inspectie op elke plaats waar hij werknemers tewerkstelt aanplakken. De opdrachtgever of aannemer moet de kennisgeving eveneens aanplakken op de werf. Vervolgens kunnen de opdrachtgever of aannemer aansprakelijk worden gesteld voor de lonen waartoe zij werden aangemaand bij aangetekende brief. Deze aanmaning kan uitgaan van de sociale inspectie of van een betrokken werknemer. Voor welke lonen? De hoofdelijke aansprakelijkheid is beperkt tot het loon dat opeisbaar is geworden tijdens de periode van de hoofdelijke aansprakelijkheid. Deze periode wordt door de inspectie bepaald in de schriftelijke kennisgeving en kan niet langer zijn dan één jaar. Een opdrachtgever of (onder)aannemer kan met andere woorden nooit aansprakelijk gesteld worden voor loonschulden uit het verleden. Bovendien geldt de aansprakelijkheid enkel voor lonen die betrekking hebben op de prestaties die de werknemer geleverd heeft voor de opdrachtgever of aannemer. Wat kan u nu al doen? Door het systeem van de hoofdelijke aansprakelijkheid moet u extra voorzichtig zijn wanneer u werkt met een onderaannemer of een keten van onderaannemers. Een goed opgestelde aannemingsovereenkomst zal daarbij cruciaal zijn.