Sinds 30 december 2016 kunnen ondernemingen Individuele Beslissingen inzake Boekhoudrecht aanvragen bij een afzonderlijk College binnen de Commissie voor Boekhoudkundige Normen (hierna CBN), waarin wordt vastgesteld hoe de wet op een bijzondere situatie of verrichting moet worden toegepast. Dat is het gevolg van een wet van 12 december 2016, gepubliceerd in het Belgisch Staatsblad van 20 december 2016 (vanaf pagina 57).
Tot nog toe bestond de taak van de CBN erin advies te verstrekken aan de Regering en het Parlement en middels adviezen en aanbevelingen bij te dragen tot de ontwikkeling van de leer van het boekhouden en de beginselen te bepalen van een regelmatige boekhouding. In de praktijk konden ondernemingen uiteraard steeds op informele wijze suggesties doen aan de CBN om een bepaald thema te behandelen. Deze adviezen zijn juridisch niet bindend doch wel gezaghebbend.
Nu bestaat er een formele procedure en de verplichting voor de CBN om binnen een termijn van twee maanden te antwoorden op aanvragen voor een Individuele Beslissing inzake Boekhoudrecht. De procedure in de nieuwe wet is gebaseerd op de procedure die reeds bestaat om een zogenaamde "voorafgaande beslissing" of ruling in fiscale zaken te verkrijgen van de Dienst Voorafgaande Beslissingen (hierna DVB), ingesteld door de wet van 24 december 2002.Een aanvraag voor een beslissing van de CBN moet dezelfde gegevens bevatten als een aanvraag voor een voorafgaande beslissing van de DVB. Onder meer moet de aanvrager een volledige kopie bijvoegen van eventuele aanvragen die voor hetzelfde onderwerp werden ingediend bij een overheid en alle reeds gevelde beslissingen daarover.
Het College behandelt enkel aanvragen over situaties en verrichtingen die nog géén jaarrekeningrechtelijke uitwerking of gevolgen hebben gehad en waarover géén administratief beroep of gerechtelijke handeling tussen de Belgische Staat en de aanvrager aanhangig is.Indien de aanvraag voornamelijk fiscaalrechtelijke gevolgen ressorteert kan zij enkel behandeld worden indien de aanvrager ermee instemt dat de CBN overlegt met de bevoegde belastingautoriteit of met de DVB, tenzij de primauteit van het boekhoudrecht reeds erkend werd in een specifiek geval.
Ten slotte is een aanvraag uitgesloten indien bij het indienen van de aanvraag, essentiële elementen van de beschreven verrichting of situatie betrekking hebben op een vluchtland dat niet samenwerkt met de OESO of de beschreven verrichting of situatie geen economische substantie heeft in België. Deze uitsluitingen zijn woordelijk overgenomen uit de wet van 24 december 2002. In een fiscale context zijn deze uitsluitingen evident. Door deze gevallen ook uit te sluiten van aanvragen voor het College binnen de CBN wordt vermeden dat een aanvraag wordt ingediend bij de CBN om de loutere reden dat het niet kan bij de DVB. Het College licht de aanvrager binnen vijftien werkdagen in over de antwoordtermijn en antwoordt binnen een termijn van twee maanden (waarvoor de DVB een termijn heeft van drie maanden). De beslissingen worden tevens op anonieme wijze gepubliceerd op de website van de CBN.
De wet bepaalt niet of de Individuele Beslissingen inzake Boekhoudrecht juridisch bindend zijn. Gelet op de analogie met de fiscale rulings, ligt daar wellicht een ijkpunt voor die beoordeling. Fiscale rulings zijn niet bindend voor hoven en rechtbanken, maar wel voor de fiscale administratie (op enkele uitzonderingen na). In juni 2004 werd deze laatste regel ingeschreven in de wet van .
Die regels zijn evident voor fiscale rulings, aangezien de DVB een dienst is binnen de FOD Financiën en daarnaast dus ook deel uitmaakt van de uitvoerende macht. De CBN daarentegen is een autonome instelling, gefinancierd door een bijdrage die iedere vennootschap betaalt die haar jaarrekening neerlegt bij de Nationale Bank. De nieuwe wet bepaalt wel dat in het College voor Individuele Beslissingen inzake Boekhoudrecht binnen de CBN minstens één lid tevens leidinggevende binnen de DVB moet zijn.Het blijft dus voorlopig onduidelijk of de Individuele Beslissingen bindend zijn (i) ten aanzien van de fiscus en (ii) ten aanzien van de hoven en rechtbanken. Voorzichtig is aan te nemen dat de Individuele beslissingen niet bindend zijn doch wel gezaghebbend.
De nieuwe bevoegdheid van de CBN zal meer duidelijkheid verschaffen over de toepassing van het boekhoudrecht in individuele gevallen, doch ze sluit mogelijks niet iedere denkbare latere discussie uit.
Voor meer info over dit onderwerp, kan u Sophie Deckers, Geert De Buyzer en Gwen Bevers raadplegen.