Minister van Justitie Koen Geens plant met zijn nota van 6 december 2016 ("Sprong naar het recht voor morgen – hercodificatie van de basiswetgeving") een grondige hervorming van het ondernemingsrecht, het burgerlijk recht en het strafrecht. Ons kantoor volgt de ontwikkelingen in de twee eerste domeinen op de voet.
In deze nieuwsbrief staan we stil bij de hervorming van het burgerlijk recht, en meer specifiek van het zakenrecht en van het verbintenissenrecht.
Minister Geens beoogt voornoemde rechtstakken een grondige opfrisbeurt te geven, o.a. om de Belgische burger meer rechtszekerheid te verschaffen. Veel bepalingen zijn verouderd of zijn door de versnippering van de wetgeving niet gemakkelijk na te gaan, zijn niet meer aangepast aan de vele technologische ontwikkelingen of zijn dermate door de rechtspraak ingevuld dat de wettekst de lading niet meer volledig dekt. De hervorming van het burgerlijk recht in het algemeen moet de centrale plaats van het Burgerlijk Wetboek in het privaatrecht herstellen en bijdragen aan een grotere voorspelbaarheid van juridische geschillen.
Specifiek voor het zakenrecht, wenst men te focussen op een meer functionele benadering van het zakenrecht. De bepalingen van het zakenrecht moeten transparanter worden en tegemoet komen aan de noden van de moderne maatschappij en wijze waarop vastgoed wordt gebruikt. Ook zal er meer vrijheid worden gelaten aan de contractspartijen, onder meer qua duurtijd en beëindigingsmogelijkheden van zakelijke rechten. Zo zullen het recht van opstal en het recht van erfpacht worden hervormd, om o.a. te sporen “met de ontwikkelingen van het driedimensionele vastgoedeigendom van de 21ste eeuw”. Ook het vruchtgebruik zal worden aangepast aan het hedendaagse gebruik. De “omvang van het eigendomsrecht en het burenrecht” zal als één hoofdstuk ingevoerd worden, en verscheidene topics die nu verspreid te vinden zijn, groeperen (o.a. een uitgewerkte regeling voor burenhinder, verticale natrekking, …). Tot slot zullen ook andere vormen van splitsing van onroerende eigendom, naast de gedwongen mede-eigendom van gebouwen of groepen van gebouwen, mogelijk gemaakt worden. Het voorlopig voorontwerp van de hervormingen betreffende het zakenrecht wordt verwacht tegen de zomer van 2017.
Het verbintenissenrecht krijgt in de hervorming van het burgerlijk recht een centrale plaats, waarbij er wordt gezocht naar een nieuw evenwicht tussen de wilsautonomie van contractspartijen (bv. bij de beëindiging van een overeenkomst) en de rol van de rechter als beschermer van de zwakkere partijen en maatschappelijke belangen. Enkele concrete voorbeelden zijn hier het regelen van de precontractuele fase, een modernisering van de leer van de nietigheden, het eventueel invoegen van (een beperkte vorm van) imprevisieleer en het introduceren van een regeling voor de contractoverdracht. Het voorontwerp van de hervorming van het verbintenissenrecht wordt voorzien voor het voorjaar van 2017. Na deze voorontwerpen is er een uitgebreide consultatiefase met relevante actoren voorzien. Wij houden u verder op de hoogte wat de volgende stappen van deze aangekondigde hervormingen betreft.
De volledige beleidsnota vindt u op https://www.koengeens.be/beleid/hercodificatie.
Onze nieuwsbrief over Nieuw vennootschapsrecht vindt u hier.
Voor meer informatie over dit specifieke onderwerp, kan u Christine Heeb, Ewoud Willaert en Julie Colpaert (auteurs) raadplegen.