Een vaak voorkomende clausule in overeenkomsten en algemene voorwaarden is het forumbeding, waarin partijen bepalen welke rechtbank (territoriaal) bevoegd is om over een eventueel geschil te oordelen.
Belangrijk om te weten is dat de hervorming van het gerechtelijke landschap, die o.m. het aantal arrondissementen heeft verkleind en het concept afdelingen heeft geïntroduceerd1, een invloed kan hebben op de effectiviteit van dergelijke clausules.
Zo omvat bijvoorbeeld de huidige Rechtbank van Koophandel Antwerpen de afdelingen Antwerpen, Mechelen, Turnhout, Tongeren en Hasselt. De loutere verwijzing naar “de rechtbanken van Antwerpen” in een forumbeding kan daardoor mogelijks niet beletten dat een andere dan de Antwerpse afdeling zich bevoegd verklaart om van een zaak kennis te nemen of, omgekeerd, dat de Antwerpse afdeling een zaak naar een andere afdeling doorverwijst. Zulks kan zelfs het geval zijn wanneer het forumbeding, dat de rechtbanken van Antwerpen aanduidt, dateert van vóór de hervorming. Hoewel o.i. daarmee de wilsuiting van de partijen tekort wordt gedaan - een dergelijk forumbeding wijst er toch op dat de partijen de (huidige) afdeling Antwerpen bevoegd wensten te maken – zijn er reeds meerdere uitspraken in die zin gesignaleerd.
Om nodeloze discussies te vermijden, kan bijgevolg worden aangeraden om de forumbedingen in uw overeenkomsten en algemene voorwaarden aan te passen aan de nieuwe realiteit van het huidige gerechtelijke landschap. Dat kan evenwel minder evident zijn dan het op het eerste gezicht lijkt. Zo vallen de afdelingen van de rechtbanken van koophandel en de rechtbanken van eerste aanleg niet volledig samen. Bovendien is het omwille van specialisatie mogelijk dat sommige materies enkel door een welbepaalde afdeling van een rechtbank worden behandeld.
De aanpassing dient dus steeds met de nodige waakzaamheid te worden doorgevoerd om de gewenste resultaten te bereiken.
Voor meer info over dit specifieke onderwerp, kan u Geert De Buyzer en Wout De Cock (de auteurs) raadplegen.