Op 9 mei 2024 heeft het Vlaams Parlement het ontwerp van decreet aangenomen tot invoering van de modulaire omgevingsvergunningsprocedure en het omgevingsbesluit. Exact drie maanden later – op 9 augustus 2024 – verscheen dit decreet in het Belgisch Staatsblad. De nieuwe regelgeving grijpt fundamenteel in op de timing, het verloop en de bijsturingsmogelijkheden tijdens een omgevingsvergunningsaanvraag. Daarmee ondergaat de klassieke omgevingsvergunningsprocedure een grote paradigmaverschuiving. In deze nieuwsbrief vindt u de krachtlijnen en uitgangspunten van de gloednieuwe procedure. Opgelet: op de inwerkingtreding van dit decreet is het nog wachten.
De modulaire omgevingsvergunningsprocedure
Met de invoering van de “modulaire omgevingsvergunningsprocedure” wordt een einde gemaakt aan het huidige onderscheid in het Omgevingsvergunningsdecreet tussen de gewone procedure en de (kortere) vereenvoudigde procedure (zonder openbaar onderzoek).
Vandaag ervaren immers veel vergunningsaanvragers een gebrek aan flexibiliteit om de plannen waar nodig bij te sturen tijdens de aanvraag (bijvoorbeeld naar aanleiding van ongunstige adviezen of bezwaren), waardoor de keuze – per vergissing – voor de foute procedure steeds leidt tot stopzetting van de aanvraagprocedure. Dit brengt doorgaans – ongewenst – tijdsverlies en kosten met zich mee. Het nieuwe decreet wil hier een oplossing voor bieden door te werken met nog slechts één basisprocedure, de “modulaire vergunningsprocedure”, waaraan vervolgens extra modules kunnen worden toegevoegd.
Het uitgangspunt van het decreet is een eenvoudigere, snellere en meer rechtszekere vergunningsprocedure. Er wordt tegelijk veel flexibiliteit ingebouwd door meerdere opeenvolgende wijzigings- en administratieve lussen toe te staan als “module”. Dit moet oplossingsgericht werken faciliteren.
De basisprocedure bestaat uit volgende procedurestappen:
Indiening van de aanvraag;
Ontvankelijkheids- en volledigheidsonderzoek (duurtijd 30 dagen), waarvan het resultaat in de eerste fase niet meer kan leiden tot voortijdige stopzetting van het dossier;
Onderzoek van de aanvraag, gevolgd door de beslissing en publicatie ervan;
Na de melding van het ontvankelijkheids- en volledigheidsonderzoek start er een principiële basisbehandelingstermijn van 60 dagen voor de vergunningverlenende overheid.
Voor het raadplegen van adviesinstanties dient de Vlaamse Regering de adviestermijnen opnieuw nader te bepalen. Als er geen tijdig advies is, kan aan de adviesvereiste worden voorbijgegaan.
Deze basisprocedure kan worden aangevuld met ”modules”, een bijkomende procedurestap. De beslissingstermijn wordt per extra module verlengd met 60 dagen:
Organisatie van een openbaar onderzoek (eenmalige verlenging);
Toepassing van (een of meerdere) wijzigingslussen (in voorkomend geval verbonden aan een nieuwe adviesronde of een openbaar onderzoek);
Belangrijk: wijzigingen worden ruim geconcipieerd en kunnen niet zonder meer geweigerd worden.
Toepassing van (een of meerdere) administratieve lussen (in voorkomend geval verbonden aan een nieuwe adviesronde of openbaar onderzoek);
Op (eenmalig) verzoek van de aanvrager;
De beslissing over de zaak der wegen vanwege de gemeenteraad.
In administratief beroep geldt eenzelfde basisbehandelingstermijn met verlengingsmogelijkheden. Als er in eerste aanleg reeds een openbaar onderzoek werd georganiseerd, geeft dat in beroep aanleiding tot een automatische verlenging met 60 dagen.
Het omgevingsbesluit
Een tweede grote hervorming in de steigers is het ”omgevingsbesluit”, een instrument om (1) ruimtelijke impulsprojecten, (2) werken van algemeen belang en (3) werken inzake bedrijvigheid versneld te realiseren. Het wordt hiermee mogelijk om voor deze soort projecten in één aanvraag een plan te wijzigen én een omgevingsvergunning af te leveren. De vergunningsprocedure geldt als uitgangspunt, aangevuld met de belangrijkste elementen van een RUP-procedure. Bij de aanvraag zal dus steeds een ontwerp-RUP moeten worden gevoegd.
Het omgevingsbesluit is enerzijds een goede zaak omdat het de tijd tussen plan en uitvoering met meerdere jaren kan verkorten. Anderzijds zal de praktijk moeten uitwijzen of de beoogde vlotheid inderdaad wordt bereikt. Eerder ondernam de Vlaamse decreetgever ook al een gelijkaardige poging in de zoektocht naar versnelling via het decreet complexe projecten. Men kan zich dan ook afvragen of de toepassing van het omgevingsbesluit in de praktijk meer zoden aan de dijk zal brengen.
Inwerkingtreding
De inwerkingtreding is afhankelijk van een besluit van de (toekomstige) Vlaamse Regering. Alleszins streeft het departement Omgeving een ruimte aanloopperiode na om de vergunningverlenende overheden de gelegenheid te geven zich voor te bereiden op de hervormingen.
Het team Omgevingsrecht van Schoups volgt dit nauwgezet op en is steeds beschikbaar voor vragen hierover.