Op 18 september 2024 zijn de besluiten van de Vlaamse Regering van 19 juli 2024 tot definitieve aanduiding van watergevoelige openruimtegebieden in werking getreden. Daarmee verhindert de Vlaamse Regering de verdere ontwikkeling van meer dan 700 ha aan open ruimte, wegens (toekomstig) overstromingsrisico. Getroffen eigenaars zien de waarde van hun grond verminderd en hebben daarom vanaf nu recht op een schadevergoeding.
Wat is het?
Watergevoelige openruimtegebieden (zgn. ‘WORG’) zijn openruimtegebieden waarvoor een zeker (toekomstig) overstromingsrisico is vastgesteld, al dan niet onder invloed van de klimaatverandering. Deze gebieden zijn op heden nog niet (volledig) ontwikkeld, niettegenstaande zij voorheen een harde planbestemming genoten (bv. woon(uitbreidings)gebied, bedrijvigheid, gemeenschaps- en nutsvoorzieningen).
De Vlaamse Regering heeft eerder de gebieden in kaart gebracht waarin een conflict bestaat tussen de verdere realisatie van de harde bestemming en de belangen van het watersysteem. In een volgende stap en na de organisatie van een openbaar onderzoek heeft de Vlaamse Regering maar liefst 139 van deze openruimtegebieden herbestemd tot WORG, goed voor een oppervlakte van ongeveer 712 ha. Zo wordt deze gevoelige open ruimte gevrijwaard van verdere ontwikkeling. Op die manier wil Vlaanderen als één van de meest verharde gebieden in Europa i) verdere verharding tegengaan en ii) overstromingsrisico’s inperken, dit in het kader van klimaatadaptatie.
Impact WORG
Indien een perceel (deels) tot WORG is herbestemd, heeft dit enkele belangrijke consequenties:
Binnen WORG en slechts voor zover de ruimtelijk-ecologische draagkracht en de waterbeheersfunctie van het gebied niet worden overschreden, zijn alleen de stedenbouwkundige voorschriften bepaald in artikel 5.6.8, § 3 VCRO van toepassing. De voorheen geldende bestemmingsvoorschriften zijn hierdoor opgegeven. Waterbeheer, natuurbehoud, bosbouw, landschapszorg, landbouw en recreatie blijven nevengeschikte functies binnen WORG. De mogelijkheden tot bebouwing en verharding worden dus zeer sterk beperkt.
Onbebouwde delen van niet-vervallen verkavelingen gelegen binnen een WORG vervallen.
Bestaande en vergund(e) (geachte) constructies kunnen eigenaars behouden, zij het dat hierop de zonevreemde basisrechten van de VCRO van toepassing worden.
De percelen gelegen in deze gebieden ondergaan hierdoor evident een economische waardevermindering, nu de meerwaarde van (toekomstige) ontwikkeling verdwijnt.
Eigenaars van WORG: wat nu gedaan?
Alle eigenaars van de percelen die tot WORG zijn herbestemd, zijn in principe voorheen per brief geïnformeerd over het openbaar onderzoek dat heeft plaatsgevonden over de beoogde herbestemming. Getroffen eigenaars hebben daarin gebruik kunnen maken van hun inspraakmogelijkheden.
Vanaf 18 september 2024 (i.e. inwerkingtreding besluiten Vlaamse Regering) hebben eigenaars twee jaar de tijd om schadevergoeding aan te vragen. Dit gebeurt volgens dezelfde voorwaarden en modaliteiten als die welke gelden voor de planschadevergoeding. Het betreft in essentie een vergoeding voor de eigenaar voor de waardevermindering van zijn grond die door de definitieve aanwijzing als een WORG niet meer kan worden ontwikkeld, waar dit voorheen wel het geval was. Na afloop van de periode van twee jaar vervalt het vorderingsrecht.
Als u meent recht te hebben op deze vergoeding zal u een digitale aanvraag met heel wat bijlagen/bewijsstukken moeten indienen, waarna de administratieve procedure voor de schadevergoeding wordt opgestart. Gedurende die administratieve procedure heeft u de mogelijkheid om gehoord te worden door het Vlaamse Gewest.
Bij vragen over dit topic of bijstand tijdens de vergoedingsprocedure staan onze collega’s van de cel Omgevingsrecht u graag bij.[1]
[1] Met dank aan de gewaardeerde opzoekingen en bijdrage van Luca Van Den Bergh aan deze nieuwsbrief.