1. Inleiding
Begin augustus besliste de
Belgische overheid om de voorgenomen overname van het Oostendse
helikopterbedrijf Noordzee Helikopters Vlaanderen ("NHV") door een
Chinese groep niet toe te laten. Deze beslissing vestigt opnieuw de aandacht op
het Belgische screeningsmechanisme voor buitenlandse directe investeringen
("FDI-screening"). Hoewel dit mechanisme inmiddels meer dan drie jaar
van kracht is, blijkt in de praktijk nog regelmatig onduidelijkheid te bestaan
over de vraag wanneer een investering effectief moet worden aangemeld. De
NHV-transactie biedt een goede gelegenheid om het toepassingsgebied van de
Belgische FDI-regels kort in herinnering te brengen.
2. Wanneer
is FDI-screening van toepassing?
Het Belgische
screeningsmechanisme werd ingevoerd krachtens het Samenwerkingsakkoord van 30
november 2022 en is sinds 1 juli 2023 van toepassing. Het heeft tot doel de
nationale veiligheid, de openbare orde en de strategische belangen van de Belgische
overheden te vrijwaren.
Een investering valt onder het
screeningsmechanisme indien cumulatief aan vier voorwaarden is voldaan:
- de investering wordt verricht door een buitenlandse investeerder, met name een natuurlijke persoon, vennootschap of andere entiteit van buiten de Europese Unie;
- de investering betrekking heeft op een Belgische onderneming of entiteit;
- de Belgische target actief is in één van de in artikel 4 van het Samenwerkingsakkoord vermelde gevoelige sectoren; en
- de investering leidt tot de verwerving van zeggenschap, minstens 10% van de stemrechten in ondernemingen actief in onder meer defensie, energie, cyberveiligheid, elektronische communicatie of digitale infrastructuur (mits een omzet van meer dan EUR 100 miljoen in het voorafgaande jaar), dan wel minstens 25% van de stemrechten in ondernemingen die actief zijn in andere strategische of vitale sectoren, waaronder kritieke infrastructuur, gezondheidszorg, media, gegevensverwerking, lucht- en ruimtevaart, financiële infrastructuur en bepaalde technologieën of grondstoffen van strategisch belang.
Wanneer een investering onder het
toepassingsgebied van het screeningsmechanisme valt, moet zij vooraf worden
aangemeld bij de Interfederale Screeningscommissie. De betrokken partijen mogen
de transactie niet uitvoeren zolang de screening loopt. Tijdens het onderzoek
beoordeelt de commissie of de investering risico's kan meebrengen voor de
nationale veiligheid, de openbare orde of de strategische belangen van de
betrokken overheden. De commissie zal binnen een toetsingsperiode van dertig
dagen beslissen of er al dan niet een formele screeningsprocedure moet worden
opgestart. Afhankelijk van de uitkomst kan de investering zonder voorwaarden
worden goedgekeurd, worden toegelaten mits bijsturende maatregelen of, in
uitzonderlijke omstandigheden, worden geweigerd.
3. Waarom werd de overname van NHV tegengehouden?
De aanleiding voor de recente
beslissing lag in de voorgenomen overname van NHV door GD Helicopter Finance,
een Ierse vennootschap die deel uitmaakt van de Chinese GDAT-groep. NHV
verzorgt onder meer helikoptertransport naar offshore windmolenparken en
olieplatformen in de Noordzee en werd daarnaast genoemd als mogelijke
onderhoudspartner voor de nieuwe H145M-helikopters van Defensie.
In het kader van de beoordeling
van de transactie werd onder meer rekening gehouden met bevindingen van de
militaire inlichtingendienst ADIV, die eerder een onderzoek bij het dossier had
opgestart.[1]
Uiteindelijk kwamen de bevoegde leden van de Interfederale Screeningscommissie
en de betrokken ministers tot het besluit dat de vastgestelde risico's voor de
nationale veiligheid en de strategische belangen van België onvoldoende konden
worden gemitigeerd. De investering werd daarom niet toegelaten.[2]
4. Een uitzonderlijke beslissing
De NHV-beslissing moet worden
geplaatst in een bredere context. Uit het meest recente jaarverslag van de
Interfederale Screeningscommissie[3],
dat betrekking heeft op de periode van 1 juli 2025 tot en met 30 juni 2026,
blijkt dat de commissie in die periode 191 aanmeldingen ontving. Daarvan werden
162 investeringen onvoorwaardelijk goedgekeurd en twee investeringen toegelaten
mits bijsturende maatregelen, terwijl 27 dossiers nog in behandeling waren. Tot
en met 30 juni 2026 had het screeningsmechanisme nog niet geleid tot een
weigering van een investering en werd slechts voor 4% van de aangemelde
dossiers een formele screeningsprocedure opgestart.
De NHV-zaak illustreert dan ook
niet dat de Belgische overheid terughoudend zou staan tegenover buitenlandse
investeringen. Zij toont vooral aan dat het screeningsmechanisme een volwaardig
onderdeel is geworden van het transactielandschap voor ondernemingen die actief
zijn in gevoelige of strategische sectoren.
Voor investeerders, verkopers en
hun adviseurs is het daarom aangewezen om mogelijke FDI-aspecten reeds in een
vroeg stadium van een transactie te analyseren. Een meldingsplicht kan immers
gevolgen hebben voor de timing van de transactie en de formulering van
opschortende voorwaarden, en kan in uitzonderlijke gevallen zelfs verhinderen
dat een voorgenomen investering wordt uitgevoerd.
[1] Militaire inlichtingendienst onderzoekt overname Vlaams helikopterbedrijf door China | VRT NWS Nieuws
[2]
Chinese overname van Belgisch helikopterbedrijf tegengehouden door regering:
"Risico's voor nationale veiligheid" | VRT NWS Nieuws
[3] Screening-Buitenlandse-Directe-Investeringen-Jaarverslag-2025-2026