Tot op heden dienen deskundigen, vertalers, tolken en vertalers-tolken [1] aan geen enkele formele vereiste te voldoen om door de rechtbank te worden aangesteld. De rechtbanken stellen hen veelal aan op basis van lokale, informele lijsten.
Een wet van 10 april 2014 [2], die op 1 december 2016 in werking is getreden, maakt aan dat systeem, waarop dikwijls kritiek wordt geuit, een einde. In principe zullen nog uitsluitend de personen die, op beslissing van de minister van Justitie, opgenomen zijn in de nieuw opgerichte nationale registers voor gerechtsdeskundigen en voor beëdigd vertalers-tolken, gemachtigd zijn om de titel van gerechtsdeskundige of beëdigd vertaler-tolk te voeren en, bijgevolg, om gerechtelijke opdrachten als deskundige of vertaler-tolk uit te voeren. Een wetsontwerp, ingediend op 14 december 2016, zal de wet nog verfijnen en verder aanvullen, waarna de uitvoeringsbesluiten verwacht worden die de regeling verder concreet zullen vormgeven.
Enerzijds beoogt het nieuwe systeem een kwaliteitslabel te bieden. De wet legt voorwaarden op van beroepsbekwaamheid en juridische kennis om in het nationaal register te worden opgenomen. Zo wordt voor registratie van een gerechtsdeskundige o.m. vereist dat ten minste vijf jaar relevante ervaring gedurende een periode van acht jaar voorafgaand aan de aanvraag tot registratie wordt aangetoond. Anderzijds biedt een nationaal register transparantie voor het brede publiek, over wie als gerechtsdeskundige en als vertaler-tolk inzetbaar is.
Er is in een ruime overgangsregeling voorzien, zodat de nationale registers voldoende uitgebreid zullen zijn op het ogenblik dat de rechtbanken uitsluitend gerechtsdeskundigen of vertalers-tolken kunnen aanstellen die in de registers zijn opgenomen. Personen die op 1 december 2016 reeds actief waren als gerechtsdeskundige of vertaler-tolk, dienen zich te laten registreren in een voorlopig register. Zij krijgen vijf jaar de tijd om zich in het nationale register te doen opnemen. Nieuwe kandidaten, die geen eerdere aanstelling als gerechtsdeskundige of vertaler-tolk kunnen voorleggen, kunnen niet in het tijdelijk register worden opgenomen.
[1] De drie laatste beroepsgroepen worden hier gemakkelijkheidshalve samen “vertalers-tolken” genoemd.
[2] Wet tot wijziging van verschillende bepalingen met het oog op de oprichting van een nationaal register voor gerechtsdeskundigen en tot oprichting van een nationaal register voor beëdigd vertalers, tolken en vertalers-tolken, BS 19 december 2014.
Voor meer informatie over dit specifieke onderwerp, kan u Sophie Deckers en Geert De Buyzer (auteurs) raadplegen.