In onze nieuwsflash van 4 november 2015 berichtten we reeds over de inwerkingtreding van de eerste in een reeks van vier “potpourriwetten” die gestalte moeten geven aan het justitieplan van minister Koen Geens. Deze eerste potpourriwet beoogde de hervorming van de burgerlijke rechtspleging.
Intussen is nummer twee een feit. Op 28 januari 2016 keurde het Parlement de tweede potpourriwet tot wijziging van het strafrecht en het strafprocesrecht goed. Zoals de naam reeds doet vermoeden, beoogt deze wet het strafrecht, de strafprocedure en de strafuitvoering aan te passen. Hieronder vatten we kort een aantal van de belangrijkste wijzigingen samen.
Vooreerst worden alle misdaden correctionaliseerbaar. Voortaan kunnen alle misdaden dus door de correctionele rechtbank worden behandeld, in plaats van door het hof van assisen. De assisenprocedure blijft aldus weliswaar bestaan, maar boet in aan belang.
Daarnaast bevat de tweede potpourriwet een aantal wijzigingen met betrekking tot de strafprocedure. Naar analogie met de burgerlijke rechtspleging zal de strafrechter voortaan bindende conclusietermijnen kunnen bepalen. Daarnaast moet hoger beroep voortaan worden ingesteld met een verzoekschrift, dat de grieven tegen het bestreden vonnis moet bevatten.
Verder wordt er o.m. opnieuw gesleuteld aan de verjaringstermijnen en worden de mogelijkheden om een cassatievoorziening in te stellen ingeperkt.
De invoering van de zgn. “guilty plea” is nog vermeldenswaardig. Het Openbaar Ministerie zal een verdachte kunnen voorstellen om schuldig te pleiten, in ruil voor strafvermindering. Deze mogelijkheid bestaat reeds in de Anglo-Amerikaanse rechtssystemen en is vooral bedoeld om dure en lange processen zoveel als mogelijk te vermijden. In België blijft het toepassingsgebied (voorlopig) beperkt tot kleine misdrijven waarvoor de gevangenisstraf minder dan vijf jaar bedraagt.
Net als bij de invoering van de eerste potpourriwet, blijft ook deze wetswijziging niet van kritiek gespaard. Een aantal wijzigingen moeten nog verder worden uitgewerkt in uitvoeringsbesluiten, zodat de impact nog niet precies kan worden ingeschat. Verder is het uitkijken naar de derde potpourriwet, die een aantal organisatorische aspecten van justitie zal behandelen, zoals het personeel en de infrastructuur. To be continued…
Voor meer informatie over dit specifieke onderwerp, kan u Joost Bats en Geert De Buyzer (de auteurs) en Gwen Bevers (celhoofd) raadplegen.